የኃያላኑ ወጣቶች ድምፅ፡ የአፍሪካን ነገ ዛሬ የመገንባት ታሪካዊ ጥሪ
ግዮን መጽሔት :- በኡጋንዳ ካምፓላ ከተማ በተካሄደው «የወጣቶች መሪነት ለዘላቂ ልማት ጉባኤ» (Youth in Charge SDG Summit Uganda 2026) ላይ፣ የ«ዩዝ ኤንድ ካልቸራል ዴቨሎፐመንት ፋውንዴሽን» (YCDF) መስራችና ዋና ዳይሬክተር አቶ ዜናዬነህ ግርማ ያደረጉትን፣ የብዙዎችን ልብ የነካና ሰብአዊነትን የተላበሰ ተፅዕኖ ፈጣሪ ንግግር መጽሔታችን ለሕዝብ ንባብ በሚመጥን የጋዜጠኝነት ጥበብ እንደሚከተለው አቀናጅታ አቅርባዋለች።
«ወጣቶች ነገን እየጠበቁ አይደለም፤ ዛሬን እየገነቡት ነው!»
— ዜናዬነህ ግርማ
- የ22 ዓመታትየሜዳላይ እውነታና የሰብአዊነት ጉዞ
ዛሬ በዚህ ታሪካዊት የካምፓላ ከተማ በፊታችሁ መቆሜ ትልቅ ክብር ነው። እዚህ የቆምኩት የፖሊሲ መመሪያዎችን ለማንበብ ብቻ ሳይሆን፣ ላለፉት 22 ዓመታት ሕይወቴን ሙሉ ከወጣቶች ጋር አብሬ በመጓዝ፣ አብሬያቸው በማልቀስና በመደሰት ያካበትኩትን የሜዳ ላይ እውነተኛ ልምድ ይዤ ነው። እኔ ከሩቅ ሆኜ የታዘብኩ ምስክር አይደለሁም፤ የወጣቶችን ጽናት፣ የፈጠራ አቅምና የለውጥ ናፍቆት በቅርብ ያየሁ አጋራቸው ነኝ።
ዛሬ በዚህ ዓለም አቀፍ መድረክ ላይ የቆምኩት ስለ ወጣቶች ለመናገር ሳይሆን፣ የወጣቶችን ድምፅና እውነተኛ ተስፋ ደግፌ ለመቆም ነው። ተልዕኳችን ግልጽና የማያሻማ ነው፡ የወጣቶችን መሪነት በማጎልበት የተባበሩት መንግሥታት የ2030 ዘላቂ ልማት ግቦችን (SDGs) እና የአፍሪካ ህብረትን የ2063 አጀንዳ ማፋጠን አለብን። ይህን ለማድረግ ደግሞ የአፍሪካን ትልቁን የሥነ-ሕዝብ ጸጋ (Demographic Dividend) በሦስት መሠረታዊ ዓምዶች ላይ መገንባት ይኖርብናል፡ ጥራት ያለው ትምህርት፣ ተገቢ የሥራ ዕድል እና የአየር ንብረት እርምጃ።
- የተረጋገጡየስኬትማሳያዎች፡ የኢትዮጵያ ተሞክሮ
እውነተኛ መሪነት ከመሬት ላይ ካሉ ተጨባጭ እውነታዎች መማርን ይጠይቃል። በኢትዮጵያ በምናደርገው እንቅስቃሴ ወደነዚህ ግቦች የሚያደርሱ አርአያነት ያላቸውን ተግባራት ማከናወን ችለናል፡
- ጥራትያለው ትምህርት (SDG 4)፦ ከተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ጋር በመተባበር የገጠርና የከተማን የዲጂታል ክፍተት እያጠበብን ነው። በUNOPS የሚደገፈው የካሳንቺስ የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት ቤት ፕሮጀክት እና በ176 ዩኒቨርሲቲዎች ውስጥ የተዘረጉት የዲጂታል ትምህርት መሠረተ-ልማቶች የዚህ ተጨባጭ ማሳያ ናቸው።
- ተገቢሥራ እና ኢኮኖሚያዊ ዕድገት (SDG 8)፦ በሥራ ፈጠራ ልማት ኢንስቲትዩት እና በማስተርካርድ ፋውንዴሽን የሚመራው የSEED ፕሮግራም ከ3 ሚሊዮን በላይ ወጣቶችን ደርሷል። ከ457,000 በላይ ወጣቶች ተገቢ ሥራ እንዲያገኙ ያስቻለ ሲሆን፣ በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በኩል ከ5 ቢሊዮን ብር በላይ ያለ ተያያዥ (uncollateralized) ብድር እንዲመቻች ተደርጓል። ይህ የፋይናንስ ድጋፍ የበርካታ ቤተሰቦችን ሕይወት ሲቀይር በYCDF በኩል በቅርብ አይቻለሁ። ግባችን በ2030 እስከ 10 ሚሊዮን ወጣቶችን ተጠቃሚ ማድረግ ነው።
- የአየርንብረት እርምጃ (SDG 13)፦ የኢትዮጵያ የአረንጓዴ አሻራ መርሃ ግብር በዓለም አቀፍ ደረጃ መነጋገሪያ ነው። ከ2019 ጀምሮ ሀገራችን ከ48 ቢሊዮን በላይ ችግኞችን የገነባች ሲሆን፣ የደን ሽፋናችንን ወደ6% አሳድገናል። ይህ እንቅስቃሴ የአካባቢ ጥበቃን ከሥራ ፈጠራ ጋር አስተሳስሮታል።
- ያልተሸፈነውእውነት፡ከደረቅ ቁጥሮች በስተጀርባ ያለው የሰው ልጅ ስቃይ
ውድ የጉባኤው ተሳታፊዎች፤ ደረቅ ስታቲስቲክሶች አንዳንድ ጊዜ እውነተኛውን የሰው ልጅ ሕመም ሊሸፍኑ ይችላሉ። እንደ አንድ የሰብአዊ መብትና የልማት ተሟጋች አሁንም ያሉብንን ጥልቅ ክፍተቶች በግልጽ የመናገር የሞራል ግዴታ አለብኝ፡
- የትምህርትቀውስ፦ ከ88% በላይ የሚሆኑ የኢትዮጵያ ወጣቶች መሠረታዊ የሳይንስ ዕውቀት ይጎድላቸዋል። በገጠር አካባቢዎች ያሉ መዋቅራዊ መሰናክሎች የእኩልነት ክፍተቱን በየቀኑ እያሰፉት ይገኛሉ።
- የሥራአጥነት ውጥረት፦ ኢትዮጵያ በየዓመቱ ወደ ሥራ ገበያው የሚገቡ ወጣቶችን ለማስተናገድ8 ሚሊዮን የሥራ ዕድል መፍጠር አለባት። በአሁኑ ወቅት ከ15–29 የዕድሜ ክልል ያሉ የከተማ ወጣቶች ሥራ አጥነት 27.2% ደርሷል። ከሁሉም በላይ ደግሞ 54.8% የሚሆኑት ሥራ አጥ ወጣቶች ድምፃቸው በሀገራዊ ጉዳዮች ላይ “በጭራሽ እንዳልተሰማ“ ያምናሉ።
- የአየርንብረት ስጋትና ስደት፦ ግብርና የሀገራችንን 34% GDP እና 73% የሥራ ዕድል ይሸፍናል። አንድ መካከለኛ ድርቅ ብቻ ድህነትን በ5% የመጨመር አቅም አለው። ከ1960ዎቹ ወዲህ የሙቀት መጠን በ1.3°C የጨመረ ሲሆን፣ የዝናብ መጠን ደግሞ በ15-20% ቀንሷል።
ይህ መረጃ በቀጥታ ወደ ሰው ልጅ ሥነ-ልቦናዊ ስቃይ ይተረጎማል። ከባድ የአየር ንብረት ተጽዕኖዎች እና የሥራ አጥነት ጫና ወጣቶች ተስፋ በመቁረጥ ሕይወታቸውን ለአደጋ አጋልጠው ወደ አስከፊ ስደት እንዲያማትሩ ያስገድዳቸዋል። መረጃዎች እንደሚያሳዩት 31.2% ሥራ አጥ ወጣቶች ለከባድ ጭንቀት (depression) ተዳርገዋል። ይህ የቁጥር ጉዳይ ሳይሆን የትውልድ መክሰም ጉዳይ ነው!
- የYCDF የ13 ዓመታትተግባራዊምላሽ
እኛ በYCDF ፖሊሲ እስኪቀየር እጃችንን አጣጥፈን አልተቀመጥንም። ከተመሰረተንበት ከ2013 እ.ኤ.አ. ጀምሮ በዘጠኝ የዘላቂ ልማት ግቦች ላይ ያተኮሩ ተጨባጭ ሥራዎችን ሰርተናል፡
- ክህሎትእና ሥራ ፈጠራ፦ ለሺህዎች የሚቆጠሩ ወጣቶች የሥልጠና፣ የንግድ ምክር እና አነስተኛ ብድር በማመቻቸት የቤተሰቦችን ሕይወት በጥቂት ወራት ውስጥ ቀይረናል።
- በወጣቶችየሚመራ የአየር ንብረት እርምጃ፦ ወጣቶችን ለአካባቢ ጥበቃ በማንቀሳቀስ ከ5 ሚሊዮን በላይ ችግኞችን ተክለናል።
- ተሳትፎእና መልካም አስተዳደር፦ ከ33,000 በላይ ወጣቶች በፖሊሲ ውይይቶች ላይ እንዲሳተፉ እና ድምፃቸው በነፃነት እንዲሰማ መድረኮችን አመቻችተናል።
- ጤናእና ደህንነት፦ 11 የሰብአዊ አገልግሎት መስጫ ጣቢያዎችን በመክፈት ለ90,000 ወጣቶች የሥነ-ተዋልዶ ጤና እና የሥነ-ልቦና ድጋፍ ሰጥተናል።
- የታሪካዊውየለውጥጥሪ መልዕክት
ከዓመታት የሜዳ ላይ ትግሌ በመነሳት፣ በዚህ አዳራሽ ውስጥ ለምትገኙ አካላት በሙሉ የክብር ጥሪዬን አቀረባለሁ፡
- ለመንግሥታት፦የወጣቶችን ተሳትፎ በፖሊሲዎች ውስጥ ተቋማዊ አድርጉ—እንደ መስፈርት ማሟያ ሳይሆን እንደ መዋቅራዊና ሞራላዊ ግዴታ ቁጠሩት።
- ለልማትአጋሮች፦ ቢሮክራሲን ቀንሱ፤ በቀጥታ ለወጣቶች እና ለአካባቢ ጥበቃ ጥረቶች የሚሆን ተደራሽ ፋይናንስ ዘርጉ።
- ለግልዘርፍ፦ የይስሙላ ድጋፍን አስወግዳችሁ፣ ከYCDF እና አገር በቀል ድርጅቶች ጋር በመተባበር የወጣቶችን የክህሎት ክፍተት የሚደፍኑ እውነተኛ የሥራ መስመሮችን ክፈቱ።
- ለወጣቶች፦የነገ ተስፋችሁን ዛሬ በእጃችሁ ያዙ። ተደራጁ፣ ታገሉ፣ በመሪነት ወደፊት ውጡ፤ የማንንም ፈቃድ አትጠብቁ!
የእኔ ዋና መልዕክት ቀላል ነው፡- የአፍሪካ ወጣቶች ነገን እየጠበቁ አይደለም፤ ዛሬን እየገነቡት ነው። ጥያቄው ወጣቶቹ ለመምራት ዝግጁ ናቸው ወይ የሚለው ሳይሆን፤ እኛ—ፖሊሲ አውጪዎች፣ የልማት አጋሮች እና የግል ዘርፍ መሪዎች—እነሱን ለመከተል እና ከፊታቸው መሰናክሎችን ለማስወገድ ዝግጁ ነን ወይ የሚለው ነው!
ወጣቶቻችን ዝግጁ ናቸው፣ ፍላጎቱም አላቸው፣ ብቃቱም አላቸው።
አመሰግናለሁ!
ግዮን መጽሔት ቅጽ 8 ቁጥር 237 ጥቅምት 2019 ዓ.ም