መረጃ የሰጡት እና ስማቸው እንዳይጠቀስ የጠየቁ የመጀመሪያው ምንጭ እንደገለጹት፣ በወረዳው በጠሬታ ጮሌ አካባቢ በተከሰተው ጥቃት የቀበሩ ወጣቶች እና በጥይት ተመተው የተጎዱ ሰዎችን ለማሳከም ሲሯሯጡ የነበሩ አካላት በቁጥጥር ስር ውለዋል። በቁጥጥር ስር ከዋሉት ውጭም አሁንም አሰሳ እየተካሄደ መሆኑንና ተጨማሪ ሰዎችን የማሰር ስራ መቀጠሉን ጠቅሰዋል።
ለ24 ሰዓታት ታስረው ከተለቀቁት መካከል፣ አብዛኞቹ ሴቶች የተለቀቁ ቢሆንም አሁንም ወደ 20 የሚጠጉ ሰዎች በእስር ላይ እንደሚገኙ አስረድተዋል። እሳቸው ከወጡ በኋላ ተጨማሪ ሰዎች መለቀቃቸውን ማረጋገጥ እንደሚያስፈልግ ገልጸው፣ የቅስቀሳውና የእስሩ ምክንያት ግልጽ ባይሆንም በዋናነት “የሀገር ስጋት ናቸው” በሚል ፍረጃ የታሰሩ መሆናቸውን ተናግረዋል።
እኚሁ ምንጭ አክለው እንደገለጹት፣ የታሰሩት ወጣቶች ግማሾቹ ቀብር ቦታ የነበሩ፣ ግማሾቹ ሬሳ ሲያነሱ የነበሩ፣ እንዲሁም በጥይት ተመተው የመጡ 22 ሰዎችን ሲያሳክሙ የነበሩ ናቸው። በጥይት ከተመቱት 22 ሰዎች መካከል ሁለቱ ህይወታቸው ማለፉንና ሌሎቹን ሲያሳክሙ የነበሩት ወጣቶች እየተፈለጉ መሆናቸውን ጠቁመዋል።
ጥቅምት 14 ቀን በተፈጸመው ጥታት የተገደሉ ሰዎች ቀብር የተፈጸመው በጠሬታ ጮሌ ቅዱስ ሩፋኤል ቤተክርስቲያን መሆኑን የጠቀሱት ምንጩ፣ በዕለቱ ብቻ 36 ሰዎች በቦታው የተቀበሩ ሲሆን በነጋታው ደግሞ አንድ ተጨማሪ አስከሬን ተገኝቶ በዚሁ ቤተክርስቲያን በመቀበሩ የሟቾች ቁጥር 37 መድረሱን አስረድተዋል። በተጨማሪም ቢርቦ በሚባለው ላኛው ቀጠና በሚገኘው ሚካኤል ቤተክርስቲያን 3 ሰው፣ ኪዳነ ምህረት 1 ሰው መቀበሩን ጠቅሰው ወደ አሰላ ሆስፒታል ተልክቶ የሞተ 1 ሰው መኖሩን ገልጸዋል። በአካባቢው አስተማማኝ ሰላም ባለመኖሩ ምክንያት ህዝቡ ንብረቱን እየሸከፈና ከብቱን እየነዳ አካባቢውን ለቆ እየተፈናቀለ እንደሚገኝም አክለው ገልጸዋል።
ስማቸው እንዳይጠቀስ የጠየቁት ሌላኛው የጎቤሳ ከተማ ነዋሪ በበኩላቸው፣ ጥቃቱ በደረሰበት ዕለት ከጎቤሳ ከተማ የሞተውን ለመቀበር፣ ለማልቀስ እና እገዛ ለማድረግ የሄዱ ሰዎች፣ እንዲሁም ምንም ዓይነት ተሳትፎ ሳይኖራቸው ከተማ ውስጥ የነበሩና በመንገድ ላይ መቀነታቸውን አስረው ያቀሱ ሴቶች ሙሉ በሙሉ ተለቅመው መታሰራቸውን ገልጸዋል።
የእስሩ ምክንያት “ለቅሶ ሄዳችሁ” ወይም “እገዛ አድርጋችኋል” የሚል በመሆኑ ነገሩን ግራ አጋቢ እንዳደረገው ተናግረዋል። አሁን ላይ የተወሰኑ ሴቶች የተለቀቁ ቢሆንም ከ50 ያላነሰ ሰው በጎቤሳ ፖሊስ ጣቢያ ታስሮ እንደሚገኝና ከተማው ውስጥ ሰዎችን የመልቀም ተግባር ሲካሄድ ማደሩን ገልጸዋል።
የታሰሩት ሰዎች በጥቃቱ የተገደሉባቸው አጎት፣ አክስት፣ አያት እና አባት ያላቸው ዘመዶች እንደሆኑና “ለምን አለቀሳችሁ” በሚል መታሰራቸው አላማው ምን እንደሆነ እንዳልገባቸው ተናግረዋል። ይልቁንም የታጣቂው ደጋፊዎች በውስጥ አሉ የሚያስብል አሰራር እየታየ እንደሆነ ገልጸው፣ ህዝቡ በችግር ጊዜ መረዳዳት ሲገባው ከነ እንባቸው መታሰራቸው የሚያስዝን መሆኑን ጠቁመዋል።
ምንጩ በጠሬታ ጮሌ ቀበሌ ችግር መፈጠር የጀመረው ከ2016 ዓ.ም. ጀምሮ እንደሆነ ገልጸው፣ ከዚያ ጊዜ ጀምሮ እስካሁን ባለው ጊዜ ውስጥ ከ200 በላይ ሰዎች ህይወታቸውን ማጣታቸውን እና ከ5 ሺህ አባወራ በላይ ከወረዳው መፈናቀሉን ተናግረዋል። በአንድ አባወራ ስር 5 የቤተሰብ አባላት አሉ ቢባል እንኳን የተፈናቀለው ህዝብ ቁጥር ወደ 20 ሺህ እንደሚጠጋ ገልጸው፣ በዙሪያው ያሉ ታጣቂዎች ጥቃት እያደረሱ የተወሰነ ወር ዝም ካሉ በኋላ እንደገና ተደራጅተው ሰዎችን “እንደሚፈጁ” አስረድተዋል።
በጥቅምት 14 ቀን የተፈጠረው ጥቃት ከመከሰቱ በፊት ታጣቂ ኃይል ህዝቡን ለማጥቃት እየተጠጋ እንደሆነ መረጃዎች በመውጣታቸው አቅም በፈቀደ መጠን ለሚመለከተው አካል ስጋቱን ለማሳወቅ ቢሞከርም፣ ጥንቃቄ ባለመደረጉና ችግሩን ለመፍታት የተሄደበት መንገድ ባለመኖሩ ጥቃቱ ሊደርስ መቻሉን ገልጸዋል።
ጥቅምት 14 ቀን ከጠዋቱ 12 ሰዓት ላይ ህዝቡ ሌሊቱን ራሱን ሲጠብቅ አድሮ ሰላም ነው በሚል ትጥቁን ፈትቶ በእንቅልፍና በእረፍት ላይ እያለ ቁጥሩ ሰፊ የሆነ ታጣቂ ኃይል እንደገባባቸውና ህዝቡ የሚችለውን ያህል ከተጋደለ በኋላ ጉዳት እንደደረሰበት ተናግረዋል። በዚህም እስካሁን 46 ሰዎች ህይወታቸውን ማጣታቸውን፣ ከ20 በላይ ቤቶች መቃጠላቸውን እና ከ20 ያላነሱ ሰዎች ተጎድተው በጎቤሳ ሆስፒታል እንደሚገኙ ተናግረዋል። እንዲሁም ወደ አሰላ ሆስፒታል ሪፈር ከተባሉት ውስጥ የአንዱ ህይወት አልፎ ስርዓተ ቀብሩ መፈጸሙን አስረድተዋል። ምንጭ አክለው እንደገለጹት፣ በጽኑ ህመም ውስጥ ያሉ ተጎጂዎች በመኖራቸው የሟቾች ቁጥር አሁንም ሊጨምር እንደሚችል ይገመታል።
የአካባቢው ህዝብ ከጫካ በሚመጣ ጠላት እና ከውስጥ በሚያጠቃው ኃይል ችግር ውስጥ እንዳለ የገለጹት ምንጩ፣ ጥቃቱ በደረሰበት ወቅት ህዝቡ “አድኑን” ብሎ ወደ መንግስት ቢጮህም በቦታው የደረሱ የታጠቁ ኃይሎች ከመጡ በኋላ ነው ህዝብ ያለቀውና የተመታው ሲሉ ነዋሪዎች መናገራቸውን ጠቁመዋል።
የሚመለከተው አካል ጉዳዩን እንዲያጣራ እና ዘላቂ መፍትሄ እንዲሰጥ፣ እንዲሁም ሰፊ ጉዳት የደረሰባቸውን እና ቤት የተቃጠለባቸውን ሰዎች ለማጽናናትና ለማረጋጋት ሁሉም ሰው በእውቀት፣ በጉልበትና በአቅሙ ድጋፍ እንዲያደርግ ጥሪ አቅርበዋል። ጥቃቱ የደረሰው ጮሌ በሚባለው ቀበሌ ሲሆን የተፈናቀሉት ሰዎች በቢርቦ ቀበሌ እንደሚገኙ ገልጸው፣ አሁን ላይ ከ4 ሺህ ያላነሰ ታጣቂ ኃይል በቆላ በኩል እየመጣ ነው የሚል ስጋት በመኖሩ ህዝቡ ተሸብሮ እንደሚገኝ እና የሚመለከተው አካል ህዝቡን ማረጋጋት እንዳለበት አሳስበዋል።
በዚህ ጉዳይ ላይ የኦሮሚያ ክልል ኮሚኒኬሽን ኃላፊ አቶ ኃይሉ አዱኛን ለማነጋገር ያደረገው ሙከራ ባለመሳካቱ ምላሽ ማግኘት አልቻለም።
በደቡብ ምስራቅ ኦሮሚያ በአርሲ ዞን ሽርካ ወረዳ ጮሌ እና ቢርቦ ቀበሌዎች በታጠቁ ኃይሎች በተፈጸሙ ጥቃቶች ቢያንስ 48 ሰዎች መገደላቸውን እና ከ31 በላይ የሚሆኑት መቁሰላቸውን የሟቾቹን የጅምላ ቀብር ያከናወኑ ነዋሪዎችን ዋቢ አድርጎ ጥቅምት 16 ቀን ተዘግቧል ። ነዋሪዎቹ ጥቃቱ ከአንድ ቤት ወደ ሌላ ቤት እየተኬደ የተፈጸመ ግድያ፣ የንብረት ዘረፋ እና ከባድ መሳሪያዎችን በመጠቀም እንደተፈፀመ ገልጸዋል።
እንደ ነዋሪዎቹ ገለጻ፤ ጥቃቱ ቅዳሜ ጥቅምት 14 ቀን 2019 ዓ.ም አመሻሽ ላይ ተጀምሮ እስከ እሁድ ጥቅምት 15 ቀን 2019 ዓ.ም ጠዋት ድረስ ቀጥሏል። ከተጎጂዎቹ መካከል ሴቶች፣ አረጋውያን እና እድሜያቸው ከ15 ዓመት በታች የሆኑ ቢያንስ ስድስት ሕጻናት የሚገኙበት ሲሆን፤ አብዛኞቹ የተገደሉት የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን እምነት ተከተዮች መሆናቸው ተገልጿል።
«ታጣቂዎች ከአንድ ቤት ወደ ሌላ ቤት እየሄዱ በንፁሃን ላይ ተኩስ ይከፍቱ እና በስለት ይወጉ ነበር» ያሉት አንድ ነዋሪ፤ በምሽት የሰፈር ጥበቃ ያደራጁ የአካባቢው ነዋሪዎች በኤኬ-47 እና በሌሎች መሳሪያዎች በታጠቁ ጥቃት አድራሾች የሚደርስባቸውን ጥቃት መቋቋም አለመቻላቸዉን አስረድተዋል።
ጥቃቱ ለስድስት ሰዓታት ያህል የቆየ ሲሆን፣ በሁለቱ አካባቢዎች የሚገኙ ማህበረሰቦችን መከራ ውስጥ የከተተ እና በርካታ ህይወታቸው የተረፈ ሰዎችን ቤታቸውን ለቀው ለመውጣት እንዳይደፍሩ ያደረገ ነበር።
ሁለተኛው ነዋሪ ጥቃቱ ከመከሰቱ ከሁለት ቀናት በፊት በጎቤሳ፣ ሲሬ እና ኩላ በሚበሉ አቅራቢያ በሚገኙ ከተሞች «የፅምዶ አባላት» ለመደራጀት አብያተ ክርስቲያናትን እየተጠቀሙ ነው የሚሉ ወሬዎች ይሰራጩ እንደነበር ገልጸዋል።
«ማንም ጥያቄ ለመጠየቅ አይሞክርም። ሁሉም ሰው መረጃውን እንደ ሰደድ እሳት ያስተላልፋል» ያሉት ነዋሪው፤ የቀረቡት ክሶች ቀደም ሲል በሽርካ ወረዳ አቅራቢያ በሚገኙ አካባቢዎች በኦርቶዶክስ ክርስቲያኖች ላይ ጥቃቶች በተፈጸሙበት ወቅት እንኳ ተመሳሳይ ጥቃት ባላየው በዚያ አካባቢ ፍርሃትን ይበልጥ እንዲባባስ ማድረጉን አክለው ገልጸዋል።
ነዋሪው አክለውም የአካባቢው ፖሊስ ታጣቂዎቹን ደግፏል ያሉ ሲሆን፤ ጥቃት አድራሾቹ ከአካባቢው የሸሹት እሁድ አመሻሽ ላይ የፌደራል ሰራዊት ወደ ስፍራው ከተሰማራ በኋላ መሆኑን ተናግረዋል። የስጋት አቤቱታ ያቀረቡት የሲሬ ከተማ ነዋሪዎች ጥበቃ እንዲደረግላቸው የጠየቁበት ደብዳቤ ለአስተዳደሩ ቢዘጋጅም «በጊዜው ሳይደርስ ቀርቷል» ያሉት ነዋሪው፤ «ማንም ሰው እኛን በትኩረት ሊሰማን አልፈለገም» ሲሉ አዘነዋል።
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ በጥቅምት 10 እና ጥቅምት 14 ቀን 2019 ዓ.ም. በኦሮሚያ ክልል አርሲ ዞን በሁለት ወረዳዎች በተፈጸሙ ጥቃቶች 60 የኦርቶዶክስ እምነት ተከተዮች መገደላቸውን፣ ከ20 በላይ የሚሆኑት ደግሞ ከባድ የአካል ጉዳት እንደደረሰባቸው እና 20 አባወራዎች መኖሪያ ቤታቸው መቃጠሉን ሰኞ ዕለት ጥቅምት 16 ቀን 2019 ዓ.ም. ባወጣው መግለጫ አረጋግጧል ።
ቅዱስ ሲኖዶሱ እንደገለጸው፤ በጥቅምት 10 ቀን በመርቲ ወረዳ አንግዳ ቀበሌ ልዩ ስሙ ጎራ ሲሊንጎ በተባለ ስፍራ 14 ሰዎች የተገደሉ ሲሆን፣ በጥቅምት 14 ቀን ደግሞ በሽርካ ወረዳ ተሬታ፣ ቾሌ እና ቢርቦ በተባሉ አካባቢዎች ሌላ 46 ሰዎች ተገድለዋል። “ከሀገረ ስብከት ጽሕፈት ቤቱ የቀረበውን ሪፖርት በከፍተኛ ሐዘን ሰምተናል” ያለው ቅዱስ ሲኖዶስ፤ የተፈጸመውን ግድያ “በዜጎቻችን ላይ የተፈጸመ እጅግ አሰቃቂ ጭካኔ እና መከራ” ሲል ገልጾታል።
መግለጫው፤ ተጎጂዎቹ ንጹሐን የኦርቶዶክስ እምነት ተከታዮች መሆናቸውን ጠቁሞ በአርሲ እና በሌሎች የኢትዮጵያ ክፍሎች የኦርቶዶክስ ክርስቲያኖችን ኢላማ ያደረገ ግድያ፣ መፈናቀል፣ አካላዊ ጉዳት እና የንብረት ውድመት እየተባባሰ መምጣቱን አስጠንቅቋል። ሲኖዶሱ የመንግሥት ተቋማት ግድያውን በይፋ እንዲያወግዙ፣ ለንጹሐን ጥበቃ እንዲያደርጉ እና ጥፋተኞችን ለፍትህ እንዲያቀርቡ ጠይቋል። በተጨማሪም የደህንነት ተቋማት ለተጎዱት ማህበረሰቦች ልዩ ትኩረት እንዲሰጡ፣ የደህንነት ሁኔታው እስኪረጋጋ ድረስ ጥበቃ እንዲያደርጉ እና ለተጨማሪ ሁከት የሚሆኑ አጋጣሚዎችን የሚከላከሉ እርምጃዎችን እንዲወስዱ ቤተ ክርስቲያኗ ጥሪ አቅርባለች።
የኦሮሚያ ክልል መንግሥት ኮሙኒኬሽን ቢሮ ኃላፊ አቶ ሃይሉ አዱኛ በሳምንቱ መጨረሻ ስለተፈጸመው ጥቃት ዝርዝር መግለጫ ባይሰጡም፤ ለሀገር ውስጥ መገናኛ ብዙሃን በሰጡት አጭር አስተያየት ለደረሰው የሰው ሕይወት ማለፍ እና የንብረት ውድመት «ፅምዶ» የተባለውን አካል ወንጅለዋል።
አቶ ሃይሉ «ፅምዶ ከፍተኛ ኪሳራ የገጠመው በመሆኑ የመንግሥትን ትኩረት ለማስቀየር እና የውስጥ ግጭትን ለማስፋፋት እየሞከረ ነው» ብለዋል። ስለ ግድያው ዝርዝር መረጃ፣ የሟቾችን ቁጥር፣ የጥቃቱን ሁኔታ ወይም የጸጥታ ኃይሎችን ምላሽ በተመለከተ የሰጡት ዝርዝር መረጃ የለም።
የሰሞኑ ጥቃት የኦርቶዶክስ ክርስቲያን ማህበረሰቦች በተደጋጋሚ የጥቃት ሰለባ በሆኑበት በምስራቅ አርሲ የታየው ሰፊ የግድያ እና የመፈናቀል ሂደት አካል ነው። በሐምሌ 2018 ዓ.ም. የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ጉባኤ በምስራቅ አርሲ ከ2014 ዓ.ም. ጀምሮ ሆን ተብለው በተፈጸሙ ጥቃቶች ቢያንስ 432 ንጹሐን እና 4 የአካባቢው ሚሊሻዎች መገደላቸውን፣ መታገታቸውን እና በኃይል መፈናቀላቸውን ዘግቦ ነበር።
በዞኑ ቀደም ሲል የተፈጸሙ ጥቃቶች አብያተ ክርስቲያናትን ማፍረስ እና መዝረፍ፣ ካህናትን እና ምዕመናንን መግደልን ያካተቱ ሲሆን፣ ይህም በሃይማኖት መሪዎች ዘንድ ምርመራ እና ተጠያቂነት እንዲሰፍን ተደጋጋሚ ጥሪዎችን አስነስቷል።
ቅዱስ ሲኖዶስ አባላቱ ሰኞ፣ ጥቅምት 16 ቀን 2019 ዓ.ም. በመንበረ ፓትርያርክ ቅድስተ ቅዱሳን ማርያም ገዳም የፍትሐት ጸሎት እንደሚያደርጉ አስታውቋል።
በተጨማሪም በዓለም ዙሪያ በሚገኙ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አብያተ ክርስቲያናት እና ገዳማት ማክሰኞ፣ ጥቅምት 17 ቀን ከቅዳሴ በኋላ ተመሳሳይ የፍትሐት ጸሎት እንዲደረግ መመሪያ አስተላልፏል። ሲኖዶሱ አክሎም ከከፍተኛ የመንግሥት ባለሥልጣናት ጋር ውይይቶችን ለማድረግ እና የደህንነት ቀውሱን ለመፍታት ዘላቂ ጥረቶችን ለማድረግ መወሰኑን ገልጿል።
ቤተ ክርስቲያኗ ለተጎጂ ቤተሰቦች መጽናናትን ተመኝታ፣ ለሞቱት ነፍሳት ዕረፍትን የለመነች ሲሆን ምዕመኖቿ ያለ ስጋት ማምለክ እና መኖር የሚችሉበት ሁኔታ እንዲመቻች ጥሪ አቅርባለች።( አዲስ ስታንደርድ)