ከእምነት ወደ ተግባር የተሸጋገረ የዜግነት ኃላፊነት፡ ወጣቶች እና የኢትዮጵያ የዴሞክራሲ የነገ ዕጣ ፈንታ

1. መግቢያ፡ ወጣቱ፣ ዴሞክራሲ እና የኢትዮጵያ የነገ ዕጣ ፈንታ

ግዮን መጽሔት :- የኢትዮጵያ የፖለቲካ ታሪክ ረጅም፣ የተወሳሰበ እና በርካታ ውጣ ውረዶችን ያስተናገደ ነው፡፡ ከዘመነ መሳፍንት እስከ ዘመናዊው የመንግሥት አወቃቀር፣ ከአፄያዊ ሥርዓት እስከ ወታደራዊ አገዛዝ፣ እንዲሁም ወደ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት የተደረጉት ጉዞዎች ሁሉ አንድ መሠረታዊ ጥያቄን ሲመልሱ አልያም ሲያስተጋቡ ኖረዋል፤ እርሱም “የሕዝብ ውክልና እና ሥልጣን” ጉዳይ ነው።

ዛሬ ላይ ሆነን ወደ ፊት ስንመለከት፣ አገራችን ከምትገኝበት የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚ እና የማኅበራዊ ሽግግር አውድ አኳያ፣ ከፊታችን እየመጣ ያለው 7ኛው አገራዊ እና ክልላዊ ምርጫ የኢትዮጵያን የዴሞክራሲ ዕጣ ፈንታ ለመወሰን ወሳኝ ታሪካዊ ምዕራፍ ነው። በዚህ ታሪካዊ ምዕራፍ ውስጥ ደግሞ ማዕከላዊውን እና ወሳኙን ስፍራ የሚይዙት የኢትዮጵያ ወጣቶች ናቸው።

ዴሞክራሲ በአንድ ጀምበር የሚገነባ ድንኳን፣ ወይም ከውጭ ተገዝቶ የሚመጣ ዕቃ ሳይሆን፣ በየዕለቱ እና በየወቅቱ በሚደረግ የዜጎች ንቁ፣ ኃላፊነት የተሞላበት እና ምክንያታዊ ተሳትፎ ጡብ በጡብ የሚገነባ ጽኑ የማኅበረሰብ ሕንፃ ነው። የዚህ ሕንፃ የጀርባ አጥንት እና ዋነኛ መሠረት ደግሞ ወጣቱ ትውልድ ነው። የኢትዮጵያ ወጣቶች የነገዋን አገር ተረካቢዎች ብቻ ተደርገው ሊወሰዱ አይገባም፤ ይልቁንም የዛሬዋን አገር አቅጣጫ ጠቋሚዎች፣ የፖሊሲ ቀያሾች እና የዴሞክራሲ መሐንዲሶችም ናቸው።

በመሆኑም፣ በ7ኛው አገራዊ ምርጫ ላይ ወጣቶች የሚያሳዩት ተሳትፎ፣ አገራችን ወደ እውነተኛ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ለምታደርገው ጉዞ የልብ ትርታ ነው። ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ሕያው ሆኖ ሊቀጥል፣ ተቋማትም ሊጎለብቱ የሚችሉት ዜጎች – በተለይም ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ወጣቶች – በሂደቱ ላይ ቀጥተኛ፣ ንቁ እና ኃላፊነት የተሞላበት ተሳትፎ ሲያደርጉ ብቻ ነው።

በመሆኑም፣ ይህ የትንታኔ ጽሑፍ ወጣቶች በምርጫ ሂደቱ ውስጥ ያላቸውን ታሪካዊና ወቅታዊ የዜግነት ኃላፊነት፣ ወቅታዊ ምርጫዎች ለሰላም፣ ለልማትና ለዴሞክራሲ ግንባታ ያላቸውን ዘርፈ ብዙ ፋይዳ፣ እና ከዴሞክራሲ ‘እምነት’ ወደ ተግባራዊ ‘የመራጮች ምዝገባ’ መሸጋገር ለምን ወሳኝ እንደሆነ ለማስረዳት ሲባል በወጣቶች እና ባህል ልማት ፋውንዴሽን (Youth and Cultural Development Foundation – YCDF) ተዘጋጅቶ የቀረበ ነው።

2. በዴሞክራሲያዊ ተሳትፎ የወጣቶች ማዕከላዊ ሚና

የሥነ-ሕዝብ መረጃዎች (Demographics) በግልጽ እንደሚያሳዩት፣ ከኢትዮጵያ ጠቅላላ ሕዝብ ውስጥ ከ70 በመቶ በላይ የሚሆነው ከ30 ዓመት በታች የሆነ ወጣት ነው። ይህ እጅግ ግዙፍ የሆነ የወጣት ኃይል፣ የአገሪቱ ትልቁ ሀብት እና የለውጥ ሞተር (Demographic Dividend) ነው። በመሆኑም፣ የኢትዮጵያ የዴሞክራሲ ዕጣ ፈንታ፣ የኢኮኖሚ ዕድገት እና የማኅበራዊ መረጋጋት በቀጥታ የተቆራኘው ከዚህ የወጣት ኃይል ንቁና ኃላፊነት የተሞላበት ተሳትፎ ጋር ነው።

ወጣቶች ዴሞክራሲን በማስፋፋትና የሲቪክ ግዴታን በመወጣት ረገድ ማዕከላዊ ሚና አላቸው፡፡ ምርጫ አገራዊ ይዘት ያለው፣ የፓርላማ ወንበሮችን የክፍፍል ሥሌት የሚያሳይ ቢመስልም፣ ውጤቱ ግን በየግለሰቡ እና በየቤተሰቡ የዕለት ተዕለት ሕይወት ላይ የሚያሳርፈው ጫና ቀላል አይደለም፡፡ በትምህርት ጥራትና ተደራሽነት፣ በሥራ ፈጠራ አቅጣጫ፣ በመሠረተ ልማት ዝርጋታ፣ በፍትሕ ሥርዓቱ ነጻነት እና በአጠቃላይ የኢኮኖሚ ፖሊሲ ላይ ቀጥተኛ ተጽዕኖ አለው፡፡

ወጣቱ በዚህ ሂደት ውስጥ ካልተሳተፈ፣ የዕድሜ ልክ ውሳኔዎቹ የሚተላለፉት በእሱ ስም፣ ነገር ግን ያለ እሱ ቀጥተኛ ፈቃድ ይሆናል ማለት ነው ፡፡ስለሆነም፣ ወጣቶች በማኅበራዊ ሚዲያ (ፌስቡክ፣ ኤክስ፣ ቲክቶክ ወዘተ) ከሚያደርጉት የፖለቲካ ክርክር፣ ትንታኔ እና ተቃውሞ ባለፈ፣ በተግባር መሬት ላይ ወርደው፣ በድምጽ መስጫ ጣቢያዎች በመገኘት በውሳኔ ሰጪነት ሚናቸውን ማረጋገጥ ይጠበቅባቸዋል።

የዲጂታል ዓለም ተሳትፎ ጥሩ የሐሳብ መለዋወጫ ሊሆን ቢችልም፣ መንግሥትን መመሥረትም ሆነ ፖሊሲን መቀየር የሚቻለው ግን በምርጫ ኮረጆ ውስጥ በሚገባ የድምጽ ወረቀት ብቻ መሆኑን ወጣቱ ትውልድ ሊገነዘብ ይገባል።

3. ከእምነት ወደ ተግባር፡ የመራጮች ምዝገባ አስፈላጊነት

በዴሞክራሲ ማመን፣ የሰዎችን እኩልነት መስበክ፣ እና ዴሞክራሲያዊ ሥርዓትን በሐሳብ ደረጃ መደገፍ እጅግ አስፈላጊ ነው፤ ነገር ግን ይህ ብቻውን በቂ አይደለም። ብዙዎቻችን የተሻለች፣ ፍትሐዊት፣ ሰላማዊ፣ ዴሞክራሲያዊት እና የበለጸገች ኢትዮጵያን እናልማለን። ለዚህ ደግሞ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ብቸኛው አስተማማኝ መንገድ መሆኑን በጽኑ እናምናለን። ይሁን እንጂ፣ ይህ መልካም ምኞት እና እምነት ትርጉም የሚኖረው ወደ ተግባራዊ የዜግነት ተሳትፎ ሲቀየር ብቻ ነው።

አንድ ወጣት “ዴሞክራሲን እደግፋለሁ፣ ሰላምን እሻለሁ፣ የፖሊሲ ለውጥ እፈልጋለሁ” እያለ፣ ነገር ግን የመራጭነት ካርድ ካላወጣና በምርጫው ዕለት ቀርቦ ድምፁን ካልሰጠ፣ እምነቱ ፍሬ አልባ ነው። የመራጮች ምዝገባ ከእምነት ወደ ተግባር የምንሸጋገርበት የመጀመሪያውና ወሳኙ እርምጃ ነው። ለመምረጥ፣ መጀመሪያ መመዝገብ ግድ ነው። ምዝገባ የፖለቲካ መብታችንን በተግባር የምናስከብርበት መግቢያ በር ሲሆን፣ ድምፅ መስጠት ደግሞ የዜግነት ኃላፊነታችን ማረጋገጫ ማኅተም ነው።

ከዚህም ባሻገር፣ ኃላፊነት የሚሰማው፣ የተማረ እና የነቃ ወጣት ራሱ ከመመዝገብ ባለፈ፣ በዙሪያው ያሉትን የማነሳሳት ታሪካዊ ኃላፊነት አለበት። ቤተሰብን፣ ጓደኞችን፣ የሥራ ባልደረቦችን፣ አብሮ አደጎችን እና የአካባቢውን ማኅበረሰብ “የመራጭነት ካርድ አውጥታችኋል ወይ? ካላወጣችሁስ ለምን?” ብሎ መጠየቅ፣ እንዲሁም አብሮ ሄዶ መመዝገብ፣ እውነተኛ የዜግነት ኃላፊነትን መወጣት ነው።

ማኅበረሰብን የማንቃት (Civic Mobilisation) ተግባር የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ የምርጫ ቦርድ ወይም የሲቪክ ማኅበራት ኃላፊነት ብቻ ሳይሆን፣ አገሩን የሚወድ፣ ለነገው ትውልድ የተሻለች አገር ለማስረከብ የሚፈልግ የየትኛውም ዜጋ፣ በተለይም የነቃው ወጣት ኃላፊነት ነው።

4. የመራጮች ምዝገባ ጊዜ ገደብ እና አጣዳፊነት

በምርጫ ሂደት ውስጥ በፍጹም መዘንጋት የሌለበት ትልቁ ጉዳይ የጊዜ (Time-sensitivity) ጉዳይ ነው። የመራጮች ምዝገባ እንደማንኛውም መደበኛ የመንግሥት አገልግሎት ዓመቱን ሙሉ የሚሰጥ ሳይሆን፣ በኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ (NEBE) በተቀመጠለት ጥብቅ እና የተወሰነ የጊዜ ሰሌዳ ውስጥ ብቻ የሚከናወን አገራዊ ኹነት ነው።

በርካታ ወጣቶች “ነገ እመዘገባለሁ፣ ገና ብዙ ቀናት አሉ፣ ሳምንት አለኝ፣ ጊዜው ገና ነው” በሚል ማዘግየት እና ቸልተኝነት፣ በመጨረሻ ሰዓት ወደ ምዝገባ ጣቢያዎች ለመሄድ ሲያስቡ ጊዜው አልፎ፣ ወይም የጣቢያው አገልግሎት ተጠናቆ ሊያገኙት ይችላሉ።

የመራጮች ምዝገባ ጊዜ ካለፈ፣ አንድ ዜጋ በምርጫው ዕለት ሐሳቡን ቢቀይር እና ለመምረጥ ቢፈልግም እንኳ በሕግ አግባብ ድምፅ መስጠት አይችልም። ይህ ማለት በሚቀጥሉት አምስት ዓመታት አገሪቱን ለሚያስተዳድረው መንግሥት አወቃቀር እና ለሚወጡት የፖለቲካና የኢኮኖሚ ፖሊሲዎች አቅጣጫ ላይ ምንም ዓይነት አስተዋጽኦ እንዳይኖረው አድርጎ ራሱን ከገዛ አገሩ ጉዳይ አገለለ ማለት ነው።

ስለዚህ፣ ወጣቶች የምዝገባው ማዕከል በተከፈተ በመጀመሪያዎቹ ቀናት ፈጥነው በመሄድ መመዝገብ አለባቸው። ቀድሞ መመዝገብ በምዝገባ ጣቢያዎች ሊፈጠር የሚችለውን አላስፈላጊ ሰልፍን ከመቀነስ፣ የምርጫ አስፈጻሚዎችን የሥራ ጫና ከማቅለል፣ የጊዜ መጣበብን ከማስወገድ እና ያልተጠበቁ አስተዳደራዊ እንቅፋቶችን በቀላሉ ለማለፍ ያስችላል። ወጣቶች ጊዜን በአግባቡ በመጠቀም እና ቀድመው በመመዝገብ ለሌላው ማኅበረሰብ አርአያና መሪ መሆን ይኖርባቸዋል።

5. ለመራጭነት ለመመዝገብ ምን ያስፈልጋል? ተግባራዊ መመሪያ በሚለዉ ርዕስና ሌሎች ተጨማሪ መረጃዎችን ይዘን በሚቀጥሉት ቀናት የመጨረሻውን ክፍል እናቀርባለን ።

ይህ ጽሑፍ የተዘጋጀው በወጣቶች እና ባህል ልማት ፋውንዴሽን (Youth and Cultural Development Foun dation – YCDF) ከእውሮፓ የምርጫ ድጋፍ ማዕከል (ECES) ጋር በመተባበር ነው። የወጣቶች እና ባህል ልማት ፋውንዴሽን በኢትዮጰያ ወስጥ የወጣቶችን ሁለንተናዊ አቅሞ በመገንባት፣ ባህላዊ እሴቶችን በማሳደግ፣ የሰላሞ ግንባታ ሥራዎችን በማሰፋፋት እና የወጣቶችን ንቁ ዴሞክራሲያዊ ተሳትፎ በማጎልበት ላይ በትኩረት የሚሠራ ገለልተኛ የሲቪል ማኀበረሰብ ድርጅት ነው። ድርጅቱ ወጣቶች በሀገር ግንባታ ሒደት ውስጥ ንንቢ ሚና አንዲጫወቱ ግንዛቤ በመፍጠርና አቅማቸውን በማጎልበት የላቀ አስተዋጽዖ በማድረግ ላይ ይገኛል፡፡