ከዲጂታል ጽንፈኝነት ወደ ሰላም፡ የመፍትሄ አቅጣጫዎች

(“የኢትዮጵያ ወጣቶች፣ ማኅበራዊ ሚዲያ እና የጽንፈኝነት አደጋ ” በሚል በዶክተር ታደሰ ብሩ የተዘጋጀውን ፁሑፍ የመጨረሻ ክፍል እንድታነቡ ተጋብዛችኋል።)

ግዮን መጽሔት :- Youth and Community Development Foundation (YCDF) በኢትዮጵያ ወጣቶች፣ በማኅበራዊ ሚዲያ እና በግጭቶች መካከል ያለውን መርዛማ ቁርኝት ለመበጠስ ከዚህ በታች የተዘርዘሩት ተግባራት መከናወን አለባቸው ብሎ ያምናል፤ በዚህ ረገድ የበክኩሉን ለመፈፀም ይተጋል። እነዚህ ተግባራት ከYCDF ባለፈ የበርካታ ተቋማት እና የመንግሥት ተሳትፎ የሚጠይቁ መሆናቸው አጽንዖት ሊሰጠው ይገባል።

1. ሂሳዊ የዲጂታል ክህሎት (Critical Digital Literacy)

ችግሩን ለመቅረፍ ቀዳሚው መፍትሄ የወጣቱን “የዲጂታል የመከላከል አቅም” መገንባት ነው። የትምህርት ተቋማት እና የሲቪክ ማኅበራት በመደበኛ እና ኢ-መደበኛ ትምህርቶች ውስጥ የዲጂታል ክህሎት ስልጠናዎችን ማካተት አለባቸው።

ወጣቶች የመረጃን ምንጭ እንዴት ማጣራት እንዳለባቸው፣ የውሸት ዜናዎችን (Fake News) እንዴት መለየት እንደሚችሉ እና ስሜት ቀስቃሽ ምስሎች እንዴት እንደሚሰሩ እንዲረዱ ማስቻል ያስፈልጋል። በተለይም የማኅበራዊ ሚዲያ አልጎሪዝሞች እንዴት ትኩረትን ለመሳብ ሲሉ ግጭትን እንደሚያበረታቱ ለወጣቶች ማስተማር፣ ለሚመለከቱት ይዘት ስሜታዊ ምላሽ ከመስጠት ይልቅ በጥርጣሬ እንዲመለከቱት ይረዳል።

2. የመድረኮች ተጠያቂነት እና አካባቢያዊ አውድን ያገናዘበ ቁጥጥር

ፌስቡክ፣ ቲክቶክ እና ዩቲዩብን የመሳሰሉ ዓለም አቀፍ ኩባንያዎች ለኢትዮጵያ ሰላም ተጠያቂነት ሊሰማቸው ይገባል። እነዚህ ኩባንያዎች በኢትዮጵያ ቋንቋዎች (በአማርኛ፣ ኦሮምኛ፣ ትግርኛ፣ ሶማሊኛ እና ሌሎችም) የሚሰራጩ የጥላቻ ንግግሮችን ለመቆጣጠር በቂ የሰው ሃይል እና ቴክኖሎጂ መመደብ አለባቸው።

በተጨማሪም፣ የአካባቢውን የፖለቲካ እና የባህል ኮድ ከሚረዱ የሀገር ውስጥ የሰብአዊ መብት ተቋማት እና እውነታ አጣሪዎች (Fact-checkers) ጋር በቅርበት በመስራት ግጭት ቀስቃሽ ይዘቶችን በፍጥነት የሚያስወግዱበትን አሰራር መዘርጋት ይኖርባቸዋል።

3. ዲጂታል የሰላም ግንባታ (Digital Peacebuilding)

የጥላቻ ንግግርን ማገድ ብቻ በቂ አይደለም፤ የዲጂታል ምህዳሩን በሰላማዊ እና ገንቢ ትረካዎች ማጥለቅለቅ ያስፈልጋል። ተሰሚነት ያላቸውን የወጣት “ኢንፍሉዌንሰሮች” በመጠቀም ስለ አብሮነት፣ መቻቻል እና የጋራ እሴቶች የሚሰብኩ ይዘቶችን ማበረታታት ይገባል።

የሃይማኖት አባቶች እና የሀገር ሽማግሌዎች ባህላዊውን የሰላም ግንባታ ጥበብ ከዘመናዊ ቴክኖሎጂ ጋር በማዋሃድ፣ ወጣቱ በሚገኝበት የዲጂታል መድረክ ላይ በመገኘት የረጋ እና የማስተዋል ድምጽ ማሰማት አለባቸው።

4. መሠረታዊ የሆኑ የምድር ላይ ችግሮችን መፍታት

የዲጂታል ጽንፈኝነት የገሃዱ ዓለም ችግሮች ነጸብራቅ መሆኑን መዘንጋት የለበትም። ለወጣቶች የሥራ እድል መፍጠር እና በኢኮኖሚው ውስጥ ተሳታፊ ማድረግ ወሳኝ ነው።

ሥራ ያለው እና ነገን በተስፋ የሚጠብቅ ወጣት ለግጭት ነጋዴዎች በቀላሉ አይመችም። በተጨማሪም፣ ወጣቶች በሃገራቸው ጉዳይ ላይ በሰላማዊ መንገድ ሀሳባቸውን የሚገልጹበት እና በውሳኔ አሰጣጥ ላይ የሚሳተፉበት ተቋማዊ አሰራር ሲሰፋ፣ ብስጭታቸውን በጽንፈኝነት ከመግለጽ ይቆጠባሉ።

ማጠቃለያ

በኢትዮጵያ ውስጥ በማኅበራዊ ሚዲያ፣ በወጣቶች እና በግጭት መካከል ያለው ቁርኝት ከአገሪቱ አጣዳፊ የሰላም ግንባታ ፈተናዎች አንዱ ነው። የዲጂታል አለም ከእውነታው የተገነጠለ ምናባዊ ቦታ መሆኑ አክትሞ፣ ለግጭት የሚያስፈልጉ ስነ-ልቦናዊ ቅድመ-ሁኔታዎች የሚመረቱበት ፋብሪካ ሆኗል።

የኢትዮጵያ ወጣቶች በኦንላይን ወደ ጽንፈኝነት ማምራት፣ በአለም አቀፍ የአልጎሪዝም አወቃቀሮች እና በሀገር ውስጥ የማኅበረ-ፖለቲካ ስብራት መስተጋብር የተፈጠረ ውጤት ነው።

ማኅበራዊ ሚዲያ የገንቢ ሀሳቦች መግለጫ መድረክ ቢሆንም፣ በአሁኑ ወቅት ወጣቶችን ወደ ብሄር እና ሃይማኖት ጽንፈኝነት የሚገፋ ኃይል ሆኖ እያገለገለ ነው። ይህንን አደጋ ለመቀልበስ “ዲጂታል የሰላም ግንባታን” ከእውነተኛ ማኅበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ለውጦች ጋር አጣምሮ ማስኬድ የጊዜው ጥያቄ ነው።
—
ይህ ጽሁፍ በYCDF የሰላም እና ግጭት ማስወገድ መምሪያ ተዘጋጅቶ የቀረበ ነው። የጽሁፍ አዘጋጅ ታደሰ ብሩ (ዶ/ር)  የYCDF  የፕሮግራምና አጋርነት ክፍል ኃላፊ ናቸው። በ  info@ycdfet.org ወይም  tkersmo@yahoo.com ይገኛሉ።