በትግራይ ክልል ለዓመታት የቆየውን የነዋሪዎች የ”አነስተኛ ዳቦ” ቅሬታ ምላሽ የሚሰጥ አዲስ መመሪያ በይፋ ተግባራዊ መሆን ጀመረ።
የክልሉ ንግድ ቢሮ እንዳሳወቀው፣ ከዚህ በኋላ ማንኛውም የዳቦ መጋገሪያ ከ100 ግራም በታች የሆነ ዳቦ ወደ ገበያ ማቅረብ በህግ ተከልክሏል። እስከ ዛሬ ድረስ የአንድ ዳቦ መጠን እስከ 50 ግራም ዝቅ ብሎ ይመረት የነበረ ሲሆን፣ ይህም ሸማቹን ለከፍተኛ ብዝበዛ ዳርጎ መቆየቱ ተገልጿል።
መመሪያው የዋጋ ማስተካከያውን ለነፃ ገበያ ውድድር ቢተወውም፣ የክብደት መጠኑን ግን “የማይጣስ ቀይ መስመር” በማድረግ የንግድ ፍቃድ እስከ መሰረዝ የሚደርስ ጥብቅ ቅጣት ደንግጓል።
ይህ የክብደት ቁጥጥር ስታንዳርድ ከአዲስ አበባ እና ከጎረቤት ሀገራት ተሞክሮ ጋር በእጅጉ የተሳሰረ ነው። በአዲስ አበባ በተለይ በመንግስት ድጎማ የሚቀርቡ ዳቦዎች 100 ግራም እንዲመዝኑ የሚጠበቅ ሲሆን፣ የንግድና ቀጠናዊ ትስስር ሚኒስቴር ይህንን ስታንዳርድ የሚያጓድሉ መጋገሪያዎች ላይ የእሸጋ እርምጃ ይወስዳል።
ወደ ጎረቤት ኬንያ ስናመራም በኢንዱስትሪ ደረጃ የሚመረቱ ዳቦዎች በግዴታ 400 ወይም 800 ግራም መመዘን እንዳለባቸው በህግ ተደንግጓል። በግብፅ ደግሞ መንግስት የሚደጉመው “ባላዲ” ዳቦ 90 ግራም እንዲመዝን በየቀኑ ጥብቅ ቁጥጥር ይደረጋል።
የትግራይ ክልል የ100 ግራም ገደብ መጣሉ፣ ክልሉን ከሀገር አቀፍና ከአህጉራዊ የሸማቾች ጥበቃ ስታንዳርድ ጋር የሚያሰልፍ እርምጃ ነው።
ከዓለም አቀፍ የንግድ ሕግ አንፃር ሲታይ፣ የምርቶችን ክብደትና መጠን መወሰን “አሳሳች የንግድ አሰራርን” (Deceptive Practices) ለመከላከል የሚወጣ ህጋዊ ማዕቀፍ ነው።
የዓለም የንግድ ድርጅት (WTO) ስምምነቶች ሀገራት የሸማቾችን ደህንነት ለመጠበቅ ቴክኒካዊ ህጎችን እንዲያወጡ ይፈቅዳሉ።
በትግራይ ክልል የተጀመረው አሰራር ነጋዴው የምርቱን መጠን ቀንሶ ሸማቹን እንዳያታልል የሚከለክል በመሆኑ፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ ተቀባይነት ካለው “ፍትሃዊ የንግድ ውድድር” መርህ ጋር ሙሉ በሙሉ ይጣጣማል።
ማንኛውም ነጋዴ የምርቱን ክብደት ቀንሶ በዝቅተኛ ዋጋ ቢሸጥ፣ ይህ በንግድ ህግ ቋንቋ “ፍትሃዊ ያልሆነ የዋጋ ውድድር” (Unfair Competition) ተብሎ የሚፈረጅና በህግ የሚያስቀጣ ተግባር ነው።
ባጠቃላይ፣ ይህ መመሪያ በትክክል ተግባራዊ እንዲሆን የመንግስት ተቆጣጣሪዎች ብቃትና የህብረተሰቡ ንቁ ተሳትፎ ወሳኝ ናቸው።
እንደ ቱርክ ባሉ ሀገራት የዳቦ ክብደት 200 ግራም እንዲሆን ተደንግጎ በየደቂቃው ጥብቅ ፍተሻ እንደሚደረገው ሁሉ፣ በትግራይም ሸማቹ ማህበረሰብ ሚዛን ይዞ መጋገሪያዎችን የመከታተል ልምድ ማዳበር ይኖርበታል።
ይህም በንግድ ህጉ የተደነገገውን “ተገቢ መረጃ የማግኘት እና ጥራት ያለው ምርት የመግዛት መብት” በተግባር ለመተርጎም ይረዳል።
ወደፊት ይህ አሰራር ወደ ሌሎች መሰረታዊ የፍጆታ ዕቃዎችም በመስፋፋት፣ በኢትዮጵያ ውስጥ ተጠያቂነት የሰፈነበትና የሸማቹን መብት የሚያከብር የንግድ ባህል እንዲዳብር ትልቅ አቅም ይፈጥራል ተብሎ ይታመናል።
ምንጭ፦ የክልሉ ንግድ ቢሮ